Konuşmalar önceki sayfa

11.01.2012 AKARYAKIT KAÇAKÇILIĞIYLA MÜCADELE EYLEM PLANI 2011 YILI DEĞERLENDİRME TOPLANTISI

Kıymetli Katılımcılar,
Değerli Basın Mensupları;

“Akaryakıt Kaçakçılığıyla Mücadele Eylem Planı”nın 2011 yılı değerlendirme toplantısına hoş geldiniz.

Ülkemiz ekonomisinin en çok ihtiyaç duyduğu temel girdilerden biri enerjidir.

Ekonomimizin dünya ortalamasının çok üstünde büyüme rakamları gösterdiği bu dönemde petrol ve türevlerinin konu olduğu her türlü işlem hacmi de artmaktadır.

Devletimizin petrol ve doğalgaz ürünlerinden aldığı özel tüketim vergisi 34 milyar 500 milyon TL’dir. Bu tutarın toplam vergi gelirlerimiz içerisindeki payı yaklaşık %14’dür. Bu da devlet gelirleri açısından petrolün önemini açıkça göstermektedir.

Akaryakıt piyasasına ilişkin ülkemizdeki bazı istatistiki bilgileri sizinle paylaşmak istiyorum.

• 2011 yılında 17,6 milyon ton ham petrol, 8 milyon ton motorin, 593 bin tonfueloil, 546 bin ton havacılık yakıtı ve 139 bin ton benzin ithal edilmiştir.
• Benzin ihracatı 2,5 milyon ton, Fuel-oil ihracatı 2,4 milyon ton, havacılık yakıtı ihracatı ise 2,5 milyon ton olarak gerçekleşmiştir.

Devletin en önemli görevlerinden biri; iktisadi hayatın belirli kurallar içerisinde, hak ve yükümlülükler gözetilerek sürdürülmesini sağlamaktır.

Tüketicilerin ve firmaların güven içerisinde ekonomik ihtiyaçlarını karşılaması için haksız rekabetten ve eksik bilgiden uzak bir piyasanın varlığı gerekmektedir.

Bu nedenle akaryakıt kaçakçılığı ile mücadele; ekonomik yanıyla tüm toplumu ilgilendirmektedir. Akaryakıt kaçakçılığı;

• Vergi kaçırmak suretiyle devlete ve genel anlamda kamuya zarar vermektedir.
• Piyasaya sunduğu standart dışı, kalitesiz akaryakıt ile tüketiciyi aldatarak araçlara zarar vermektedir.
• Hava kirliliğine neden olmaktadır.
• Yasalara uygun hareket eden firmalar karşısında haksız rekabet ortamı oluşturmaktadır.

AKARYAKIT KAÇAKÇILIĞININ EKONOMİK BOYUTU

2011 yılındaki kaçak yakalamalarının devlete vergi yönünden maliyetine baktığımızda konunun ülke ekonomisi açısından ne kadar önemli olduğu ortaya çıkmaktadır.

• 2010 yılında dört kolluk birimi tarafından 31 bin 766 ton akaryakıt ele geçirilmiştir.
• 2011 yılında ise akaryakıt kaçakçılığı ile mücadelede yapılan etkin çalışmalarla yakalama miktarı 37 bin 269 tona yükselmiştir. 

Sözü edilen miktarın piyasaya arz edilmesi durumunda ve litre üzerinden yapılan hesaplama neticesinde yaklaşık 91 Milyon Liralık vergi kaybı önlendiği hesaplanmıştır.

Akaryakıt kaçakçılığı ile ilgili 2011 yılı faaliyetlerine ilişkin bazı bilgileri de paylaşmak isterim.

• Akaryakıt sektöründe toplamda denetlenen mükellef sayısı 31 bin 48 ve kesilen ceza miktarı da 2 milyon 685 bin Liraolmuştur.
• Ödeme Kaydedici Cihaz denetimleri kapsamında; 9 bin 461 akaryakıt istasyonu ve 33 bin 911 pompa denetlenmiştir.
• Denetimler sonucunda; 30 bin 369 pompanın Ödeme Kaydedici Cihazlara bağlı olduğu, 4 bin 100 pompanın ise bağlı olmadığı tespit edilmiştir. Uygulanan toplam ceza miktarı ise 1 milyon Lira olmuştur.

YENI SINIR KAPILARI VE SINIR TİCARET MERKEZLERİ

Akaryakıt kaçakçılığının ekonomik boyutunu ifade ettikten hemen sonra bununla ilgili bir başka konuyu, hükümetimizin güneydoğu sınırında açacağı yeni kapılara ve sınır ticaret merkezlerine değinmek istiyorum.

Bir kara kapısının açılabilmesi ve gümrük idaresinin faaliyete geçebilmesi için;

• Sınır komşusu ülkenin de mutabakatının olması,
• Pasaport Kanunu uyarınca, Bakanlar Kurulu Kararıyla açık hudut kapısı olarak ilan edilmesi,
• Bakanlar Kurulu Kararı ile Gümrük Müdürlüğü kurulması gerekmektedir.

Bu kapsamda;

Sınır ticaretinin geçim kaynağı olması nedeniyle sınır kaçakçılığının yoğun olarak yapıldığı yerlerde, sınır ticaretini legalize etmek üzere çalışmalarımızı daha önce başlatmıştık.

• Şemdinli Derecik, Bakanlar Kurulu Kararı ile 28/4/2011 tarihi itibariyle daimi kara hudut kapısı ilan edilmiştir.
• Çukurca Üzümlü, İçişleri Bakanlığının 25.04.2011 tarihli Bakan Onayı ile geçici kara hudut kapısı haline getirilmiştir.
• Yaşanan olayların akabinde Sayın Başbakanımızın talimatlarıyla, Uludere Gülyazı’yı da bu çalışmalara ekledik. Uludere Gülyazı’nın hudut kapısı ilan edilmesi için Bakanlığımca İçişleri Bakanlığına bildirimde bulunulmuştur.
• 25-28 Aralık 2011 tarihlerinde Dohuk ve Erbil’de gerçekleştirilen “Türkiye-Irak Hudut Kapıları Ortak Çalışma Grubu 4. Toplantısı”nda Üzümlü-Kani Masi (Hakkari), Derecik-Shirwan Mazin/Khayruzuk (Hakkari) Kara Hudut Kapılarına ilişkin Türk tarafınca hazırlanan Mutabakat Zaptı taslağı Irak tarafına verilmiştir.
• Her üç kara hudut kapısının açılmasına yönelik Irak tarafıyla mutabakatın sağlanması için Dışişleri Bakanlığı nezdinde gerekli girişimde bulunulmuş olup, bu konuda Irak tarafıyla yapılan görüşmelerimiz de devam etmektedir.
• Ayrıca, her üç mahallin sınır ticaretinden yararlanmasına yönelik düzenleme yapılması için Ekonomi Bakanlığına bildirimde bulunulmuştur.

Sınır ticaretinde, sınırın yer aldığı ülke halkları arasında hangi ürünlerin sınır üzerinden alım satımının yapılacağı listelenir, miktarı belirlenir.

Söz konusu kapılarda da bu uygulamayı yapacağız.

Ticari aktivitenin gelişmesi bakımından yöre halkının da bir nevi geçim kaynağı olarak mal alım satım faaliyetlerinin sürdürülmesini sağlayacak sınır ticaret merkezleri oluşturulmasının ve gümrük kapısı açılmasının;

• Bölge halkının refahına ve önemli altyapı hizmetlerinin sunulmasına ciddi katkı sağlayacağını,
• Terörü zayıflatmaya, yörenin kalkınmasına ve ülke çıkarlarına da uygun olacağını düşünüyoruz.

MEVZUATTAKİ DÜZENLEMELER

Akaryakıt kaçakçılığı ile mücadelede personelin bilgi ve tecrübesinin arttırılması, altyapı ve teknik imkânların güçlendirilmesi ve mevzuat değişiklikleri önemli rol oynamıştır.

Koordinasyon görevim sırasında; denetim, mevzuat düzenlemeleri ile idari ve teknik kapasitenin artırılması boyutlarıyla çok taraflı bir mücadele stratejisi yürütülmüştür.

Bu bağlamda gerçekleştirdiğimiz hedefleri kısaca özetlemek isterim.

• Akaryakıtın; ithali aşamasında gümrük antrepolarında bulunan elektronik ölçüm cihazları sayesinde, dağıtımıesnasında ise Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından oluşturulan elektronik sistemlerden faydalanarak kontrolü yapılmaktadır.
• Limanlar ve gemi hareketleriUlaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca oluşturulan Gemi Trafik Hizmetleri Sistemleri aracılığıyla izlenmektedir.
• Akaryakıtın standartlara uygunluğunu ölçecek akredite laboratuvarları kurulmuştur.
• Mücadeleci kuruluşların ekipman ihtiyacı teknolojik gelişmelere ve ihtiyaçlara uygun olarak temin edilmektedir.
• Ulusal marker uygulaması başlatılmıştır.

AKARYAKIT KAÇAKÇILIĞI EYLEM PLANI

İlgili tüm kurumlarımızın katılımı ile hazırladığımız “Akaryakıt Kaçakçılığı İle Mücadele Eylem Planı” 25 Mart 2011 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Eylem Planımız; rekabetçi, şeffaf ve kayıtlı bir sektör oluşturmak temeline dayanmaktadır.

Planda yasal, idari, teknik ve insan kaynakları kapasitesi ile halkla ilişkilerin güçlendirilmesi olmak üzere dört ana bileşen ve bu alandaki etkinliğimizi artırmaya yönelik 22 eylem mevcuttur.

Söz konusu Eylem Planı kapsamında;

Kolluk kuvvetleri arasındaki işbirliğini artırmak amacıyla Operasyonel Kolluk Kuvvetleri Başkanları ile müşterek toplantılar yapılmıştır.

14-15 Aralık 2011 tarihlerinde adli kolluk birimlerinin katıldığı “Kolluk Kuvvetleri Akaryakıt Kaçakçılığı ile Mücadele Yöntemleri Çalıştayı” gerçekleştirilmiştir.

KAÇAKÇILIKLA MÜCADELEDE PERSONELİN EĞİTİMİ

Gümrük ve Ticaret Bakanlığı bünyesinde kaçakçılıkla mücadele kapsamında, teknik ve idari kapasitemizi artırırken, personelin akaryakıt kaçakçılığı ile mücadele alanındaki eğitimine de özel bir önem vermekteyiz.

• Bu kapsamda 18 olan Gümrük Muhafaza Kaçakçılık İstihbarat Müdürlüğü sayısını30’a yükselttik.
• İstanbul’da, özellikle deniz yoluyla yapılan kaçakçılıkla etkin mücadele etmek amacıyla “İstanbul Deniz Gümrük Muhafaza Kaçakçılık İstihbarat Müdürlüğü” kurulmuştur.
• Gümrük muhafaza memurlarına; petrol sıvılarından numune alma ve ulusal marker eğitimi, “deniz taşıtlarının yük ağırlığı ölçüm eğitimi, tekne operatörlüğü temel eğitimi, deniz operasyonları eğitimleri verilmiştir.

BUGÜNKÜ EYLEM PLANI TOPLANTISI

Bugün Başkanlığımda; İçişleri Bakanlığı, Ekonomi Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı, Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı ve Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan katılımcılar ile bir toplantı gerçekleştirdik.

Toplantıda şunlar kararlaştırılmıştır:

• Tüm kurumların Akaryakıt Kaçakçılığı ile Mücadele Eylem Planındaki sorumluluklarını, planda belirtilen şekil ve sürede yerine getirmeleri hususunda azami hassasiyet gösterilmesi,
• 5015 Sayılı Petrol Piyasası Kanunu başta olmak üzere mevzuat değişiklerinin bir an önce gerçekleştirilmesi.

Bugünkü toplantıda “Akaryakıt Kaçakçılığı İle Mücadele Eylem Planımızın” 4 ana bileşeniyle ilgili olarak değerlendirdiğimiz konular şöyledir:

• Yasal Kapasitenin Güçlendirilmesine Yönelik Kararlar:
• Akaryakıt Harici Petrol Ürünlerinin İthalatında EPDK tarafından uygunluk yazısı aranmasına ilişkin Tebliğin yeniden yürürlüğe konulması;
• Akaryakıt Harici Petrol Ürünleri ile ilgili ÖTV tecil ve terkini ile ilgili daha kapsamlı düzenlemeler yapılması;
• Madeni yağ ihracının özel fatura kapsamı dışında tutulması,
• Akaryakıt Harici Petrol Ürünleri ile ilgili kapasite raporlarının düzenlenmesine dair mevzuatın gözden geçirilmesi;
• Standart depo muafiyeti kapsamında getirilen akaryakıtla ilgili değerlendirme yapılması.

5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu ve buna bağlı olarak ikincil mevzuatta yapılacak değişikliklere yönelik kararlar:

• Vergi incelemeleri sonucunda, ticaretini yaptığı akaryakıtın belgesini ibraz edemeyen veya sahte fatura ile belgelendirdiği tespit edilen ürünlerin kaçak akaryakıt kapsamına alınması;
• Mahkeme kararı kesinleşinceye kadar geçen sürede kaçak akaryakıt olayına karışan bayinin faaliyetlerine devam etmesine engel olmak amacıyla faaliyetin askıya alma müessesinin eklenmesi;
• Rafinerici lisansı sahiplerinin, tesislerindeki ham madde, yarı mamul, yurtiçi ve yurtdışı satış tanklarını lisanslarına işletme yükümlülüğü getirilmesi. Lisanslarında işlenmiş tanklarda belirtilenler dışında ürün bulunduramama zorunluluğunun yer alması;
• Dağıtıcı lisansı sahiplerinin bayilerinde kuracağı kaçak petrol satışının yapılmasını önleyen teknolojik yöntemleri de içeren bir denetim sisteminin oluşturularak, ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile paylaşma zorunluluğunun getirilmesi;
• Akaryakıt haricindeki petrol ürünlerinin ithalat, ihracat ve yurt içi tedarik faaliyetlerinin EPDK’nın iznine tabi tutulması;
• Ulusal Marker ekleme işlemlerinin EPDK tarafından yetki verilen Bağımsız Gözetim Firmalarının nezaretinde yapılması, bu doğrultuda meydana gelecek usulsüzlüklerden lisans sahibi ile bağımsız gözetim firmalarının müştereken sorumlu tutulması ve usulsüzlük yapmaları durumunda bunlar hakkında da idari para cezası uygulanması;
• Cezai yaptırımlarda artış yapılması;
• İdari para cezalarının, ön araştırma veya soruşturma aşamasının tamamlanmasından sonra en geç bir ay içinde karara bağlanması şartının getirilmesi;
• Ceza uygulama sürecinin uzun olması, bu süreçte kişilerin farklı ünvanlar altında yeni lisans alarak faaliyetlerine devam etmesinin engellenmesi amacıyla lisans sahibine verilen idari para cezası ödenmeden aynı tesise yeni lisans verilmemesi;
• Kaçak akaryakıt satışının tespit edildiği akaryakıt bayisinin tüm lisans kapsamı faaliyetlerini durdurmak ve mahkeme kararı kesinleşinceye kadar geçen sürede faaliyetlerine devam etmesini engellemek amacıyla yeni düzenleme yapılması;
• Tasfiye sürecinin çok uzun zaman almasının yol açtığı sıkıntıları ortadan kaldırmak amacıyla;kaçak petrole ilişkin analiz raporunun mahkemeye ulaştığı tarihten itibaren 15 gün içerisinde karar verilmesi;
• Kaçak olarak yakalanan ve ilgili teknik standartlara uygun olan ancak satışı yapılamayan petrol ürünlerinin kamu kurumlarına ücretsiz tahsis edilmesi;
• Cezaların caydırıcılığını artırmak amacıyla;kaçak petrol veya sahte ulusal marker elde etmeye, satmaya ya da herhangi bir piyasa faaliyetine konu etmeye yarayacak gizli düzenek, tank veya donanım bulunduranlar hakkında verilecek cezaların yarı oranında artırılması.

• İdari Kapasitenin Güçlendirilmesi Kapsamında alınan kararlar:
• Kolluk kuvvetlerimizce yakalanan akaryakıtın muhafaza altında tutulabileceği depoların kurulması;
• Mücadeleci birimlerin yapacağı müşterek denetim sayısının artırılması;
• Tüm birimlerin katılımı ile akaryakıt kaçakçılığı ile mücadele eğitimlerinin düzenlenmesi;
• Adli merciler ve kolluk birimleri arasındaki ilişkilerin güçlendirilmesi;
• Akaryakıt sektöründeki firmaların denetlenmesi.
• Teknik Kapasitenin Güçlendirilmesine Yönelik Kararlar:
• Petrol ve türevlerinin analizini yapabilecek akredite laboratuvarların sayısının artırılması;
• Mevcut laboratuvarların teknik destek verilerek akaryakıt analiz işlemlerinin hızlandırılması;
•  Rafineriler, dağıtıcılar ve bayilerin ülke genelindeki ürün hareketlerinin izlenebilmesinin sağlanması;
• İnsan Kaynakları Kapasitesi ve Halkla İlişkilerin Güçlendirilmesi yönelik kararlar:
• Mücadeleci birimlerin personel ve denetçi sayısının artırılması;
• Medya aracılığı ile kaçak akaryakıtın insan ve çevre sağlığı ile araçlara verdiği zararlarla ilgili kamuoyunun bilinçlendirilmesi;
• Kaçakçılıkla mücadelede kolluk kuvvetlerine bilgi akışının önemi ve ikramiye müessesinin tanıtılması.

Değerli basın mensupları;

Toplantının ülkemiz adına hayırlara vesile olmasını dilerken, hepinize teşekkür ediyor, sevgi ve saygılarımı sunuyorum.