Sayın Başkan,
Plan ve Bütçe Komisyonunun Sayın Üyeleri,
Kamu Kurum ve Kuruluşlarımızın Değerli Temsilcileri,
Kıymetli Basın Mensupları,

2010 Yılı Bütçe Kanunu Tasarısı kapsamında Bakanlığıma bağlı Gümrük Müsteşarlığının 2010 yılı bütçesi hakkında Komisyonunuza sunuş yapmak üzere huzurlarınızda bulunmaktayım. Bu vesile ile heyetinizi saygıyla selamlıyorum.

Bir yandan ülkemizin coğrafi konumu, diğer yandan sınır ötesi organize suçlar ve kaçakçılık faaliyetleri ile bundan beslenen uluslararası terörizm gümrüklerimizin önemini her geçen gün daha da artırmaktadır.

Terörizmin beslendiği uyuşturucu madde, silah, nükleer madde, akaryakıt ve sigara kaçakçılığı başta olmak üzere her türlü yasa dışı ticaretin önlenmesi, en az gümrüklerin dış ticaret hacmini artırmadaki etkisi kadar önemlidir.

Bugüne kadar ihmal edilen gümrüklerimiz, çağı yakalamayı hedef alan yeni vizyonu ve çağdaş hizmet anlayışı esas alınarak uygulamaya koyduğu projeler ile artık kamuoyunda hak ettiği yeri almaya başlamıştır.


Sayın Başkan,
Değerli Milletvekilleri,

Hükümetimizin ve Müsteşarlığımızın önem ve öncelik verdiği konular arasında dış ticaretin kolaylaştırılması, yasadışı ticaretin ise engellenmesi yer almakta, bu konuda her türlü hukuki ve idari tedbirler alınmaktadır.

Yasal ticarette en kolay, yasadışı ticarette ise en zor prensibinden hareketle, ihracatı olumsuz yönde etkileyen bürokratik engellerin kaldırılması, dış ticaret işlemlerinin basitleştirilmesi suretiyle dış ticareti kolaylaştırıcı pek çok düzenleme yapılmıştır.

Ülkemiz ihracatçılarının uluslararası piyasalarda rekabet güçlerini artırıcı stratejiler sayesinde, 2002 yılında 88 milyar $ düzeyinde olan ülkemiz dış ticaret hacmi son altı yılda 4 kata yakın bir artışla, 2008 yılı sonu itibariyle 333 milyar $ seviyesine ulaşmıştır.

2009 yılı Eylül sonu itibarıyla ise 73,1 milyar $ ihracat, 100,1 milyar $ ithalat rakamları ile dış ticaret hacmi 173,2 milyar $ seviyesindedir.

20 kara, 7 demiryolu, 11’i askeri olmak üzere toplam 47 hava ve 52 deniz hudut kapısını kapsayan alanda hizmetlerini yürüten Gümrük Müsteşarlığı çoğunluğu son bir iki yıl içinde olmak üzere;

• Dünya gümrükleri arasında rekabetin farkında olarak stratejiler geliştirmiş,
• Tüm Gümrük İdarelerinin Otomasyonunu tamamlayarak, işlemlerin % 100 ünü elektronik ortamda gerçekleşir hale getirmiş ve bu sayede sistemleri en iyi ve verimli bir şekilde kullanmaya başlamış, azalan personel sayısını otomasyonla gidermeye çalışmış,
• Komşu ülkelerle ilişkilerini geliştirerek sınır geçişlerini kolaylaştırmış,
• Uluslararası arenada tarihi İpek Yolunu TIR sistemi veya benzer bir sistemle hayata geçirme çalışmalarını başlatmış,
• Oluşturduğu merkezi risk havuzu ve yaptığı risk analizleri ile risksiz işlemlerde fiziksel denetimleri azaltmış ve riskli işlemlerde kontrolleri artırmış,
• Gümrük geçiş noktalarına yerleştirdiği X-Ray cihazları ve temin ettiği diğer teknolojik donanımlar ile kaçakçılığın her türlüsü ile etkin olarak mücadele etmeye başlamış,
• Merkezden taşraya yetki devirleri ile işlemlerin yerinde sonlandırılması ilkesini hayata geçirmiş,
• Alternatif finansman modelleri ile fiziki altyapı ihtiyacını büyük ölçüde gidermiş,
• Bu modellerden biri olan Yap-İşlet-Devret modeli ile yıllık bütçe imkanlarının 4-5 katı tutarına ulaşan kara sınır kapılarını bir veya iki yıllık sürelerde yenilemiş,
• Bir yandan kâğıtsız ortama geçerken, bir yandan tek pencere uygulamasında pilot uygulamalar başlatmış;
• Yeni Gümrük Kanunu ve Yönetmeliğinde yapılan düzenlemeler ile gümrük beyannamesinin elektronik imza ile imzalanması halinde ayrıca ıslak imzalı belgenin sunulması zorunluluğu ortadan kaldırılmış ve 2010 yılı başında gümrük işlemlerinde tamamen kağıtsız ortama geçilmesi ile ilgili pilot projeler başlatılmıştır. Yılda ortalama 4,2 milyon adet gümrük beyannamesinin işlem gördüğünden yola çıkarak, her bir beyannamenin de eşya sayısına göre en az 2 nüsha olabileceği düşünülürse, bu uygulama ile dış ticaret işlem maliyetlerinde ciddi oranda düşüş olacağı söylenebilir. Ayrıca, gümrük idaresinde Kâğıtsız Gümrük İşlemleri gerçekleştirilerek iş süreçleri basitleştirilecek ve hızlandırılacaktır.
• Ticaret erbabı gümrük işlemlerini hizmet sağlayıcılardan temin edecekleri elektronik imza ve GSM operatörlerinden temin edecekleri mobil imza sertifikaları ile gerçekleştirmektedirler. Sistem her iki altyapıya göre de ayarlanmıştır.
• Gümrük Elektronik Sistemlerin kesintisiz çalışması amacıyla Esenboğa Akyurt’ta Felaket Kurtarma Merkezi kurulmuştur. 2010 yılı başında oluşturulacak olan Acil Durum Planları ile Merkez uygulamaya alınacak ve böylece sistemlerin kesilmesi durumunda işlemler Felaket Kurtarma Merkezindeki bilgisayar sistemlerinden kesintisiz olarak sürdürülebilecek, dış ticaret işlemlerinde herhangi bir aksamaya mahal verilmeyecektir.
• Denetimde eğitim ve rehberlik yanında önleyici rolünü ön plana çıkarmış,
• Gümrük politikalarının belirlenmesi ve dünya mal hareketlerine etkili olarak yön verebilmek için 10 adet yurtdışı müşavirlik kurmuş,
• Fiilen açık 17 kara sınır kapısından 7’sini Yap-İşlet-Devret modeliyle yenilemiş ve kalan 10’unun da aynı modelle en kısa sürede yenilenmesini programa bağlamış,
• 2003 yılından bugüne kadar 72.189.578 Avroluk AB Projelerinden kaynak temin etmiştir.
• Müsteşarlığımız aleyhine Şubat 2009 tarihi itibarıyla toplam 141.716 adet dava açılmış olup bu davaların parasal değeri 1.563.187.024 TL dir.

Adalet Bakanlığınca uygulamaya konulan "Ulusal Yargı Ağı Projesi" nin kullanılmaya başlanması ile Müsteşarlığımızın Türkiye çapında devam eden bu davaların takibinin sanal ortamda, etkin biçimde, kağıt kullanmadan, dosyalardan bilgi almak, aktarmak gibi önemli iş ve işlemleri çok daha seri ve gecikmeye mahal vermeden takip edilmesini sağlayacak adımlar atılmıştır.


Sayın Başkan,
Plan ve Bütçe Komisyonunun Sayın Üyeleri,

2009 yılı Eylül sonu itibariyle vergi gelirlerinin % 16’sını toplayan Gümrük Müsteşarlığının Merkezi Yönetim Bütçe Tasarısı içerisindeki payı binde 1’ler civarında olmaktadır.

2010 Yılı Bütçesi toplam 286,5 milyon TL olup, bunun

155,4 milyon TL’ si Personel Giderlerine,
38,7 milyon TL’ si Sosyal Güvenlik Kurumu ve Devlet primi giderlerine,
68 milyon TL’ si Sermaye Giderlerine,
23,3 milyon TL’ si Mal ve Hizmet Alım Giderlerine,
1,1 milyon TL’ si ise Cari Transferlere,
tahsis edilmiştir.


Sayın Başkan,
Değerli Üyeler,

Yüce Meclisimizin yüksek gayretleriyle 07.10.2009 tarihinde yürürlüğe giren 5911 sayılı son Gümrük Kanunu değişikliği ve diğer ikincil mevzuat düzenlemeleriyle;

• AB Gümrük mevzuatında 2000 yılı sonrasında yapılan değişikliklere uyum sağlanmış,
• Gümrük Yönetmeliğinde değişiklik yapılarak maddeler azaltılmış 3 ayrı Bakanlar Kurulu Kararı ile düzenlenen hususlar tek bir Bakanlar Kurulu Kararı altında toplanmış,
• Uygulama problemlerine çözüm getirilmiş, ifade bozuklukları ve tereddüt yaratan hususlar düzeltilmiş,
• Gümrük işlemlerinde risk analizine dayalı kontrol sistemine geçiş sağlanmış,
• Elektronik gümrük uygulamalarına geçiş için gerekli hukuki alt yapı oluşturulmuş,
• Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği ve beyan esası başlatılmış,
• Avrupa ülkelerinin tamamını kapsayan “Ortak Transit” olarak adlandırılan transit taşıma sistemine ilişkin hukuki çerçeve oluşturulmuş,
• Fikri ve sınai mülkiyet haklarına ilişkin AB’ye uyumlu düzenlemeler

gerçekleştirilmiştir.

Yeni düzenlemeler esasen Türk sanayinin rekabet gücüne hizmet edecek şekilde gümrük işlemlerinin basitleştirilmesi, formalitelerin kolay ve hızlı şekilde tamamlanması, gümrüklerde bekleme sürelerinin azaltılması ile toplumun emniyet, güvenlik ve sağlığının korunması için gerekli önlem ve gümrük kontrollerinin etkin olarak yerine getirilmesi amaçları arasında denge tesisini öngörmektedir.


Sayın Başkan,
Değerli Milletvekilleri,

Bütçe ödeneklerinin özellikle sınır kapılarındaki gümrük idarelerinin modern bir yapıya dönüştürülmesinde yeterli olmaması nedeniyle, Müsteşarlığımız alternatif finansman modelleri geliştirmiş, katılımcı model, AB Projeleri ve nihayetinde Yap-İşlet-Devret modeli ile söz konusu ihtiyaçlarını büyük ölçüde gidermiş ve gidermeye devam etmektedir.

Yap-İşlet-Devret modeli kapsamında Yunanistan sınırında bulunan İpsala, İran sınırında bulunan Gürbulak, Irak sınırında bulunan Habur, Suriye sınırında bulunan Cilvegözü, Gürcistan sınırında bulunan Sarp ve Bulgaristan sınırında bulunan Kapıkule ve Hamzabeyli Gümrük Sınır Tesisleri bu kapsamda yenilenmiştir.

Dilucu, Esendere, Nusaybin, Akçakale, Öncüpınar, Kargamış, Yayladağı, Dereköy, Pazarkule ve Türkgözü kara sınır kapılarının yenilenmesi konusunda çalışmalar devam etmektedir.

Örnek vermek gerekirse, Yap-İşlet-Devret modeli kapsamında yenilenen Kapıkule Sınır Kapısı tesislerinin proje tutarı 132 milyon TL, Müsteşarlığımızın 2010 yılı bütçesindeki yatırım ödeneği ise 68 milyon TL dir.

Gümrük Müsteşarlığının modernizasyonu ve otomasyon çalışmaları için bütçe dışı yaratılan diğer bir kaynak da, % 75’i AB kaynakları, % 25’i de ulusal kaynaklarla finanse edilen AB projeleridir.

Gümrük Teşkilatımız, AB Katılım Öncesi Mali Yardımlarından azami oranda fayda sağlamış kurumlarımızdan birisi olup, geliştirilen AB projeleriyle, 2003 yılından bu yana toplam 72.189.578 € tutarında kaynak yaratılmıştır.

AB Projeleri kapsamında;

• Önemli sınır kapısı ve limanlarımızın Araç ve Konteyner Tarama Sistemleri, arama hangarları, kapalı devre televizyon, plaka okuma, araç izleme gibi takip ve değerlendirme sistemleri ile donatılması,
• Gümrük istihbarat ve narkotik birimlerinin güçlendirilmesi,
• Ankara’da risk esaslı kontrol ve sonradan kontrol birimi kurulması,
• Ankara’da Gümrük Arşiv ve Afet Merkezi inşası çalışmaları,
• Alman Gümrük İdaresi ile “İdari Kapasitenin Geliştirilmesi” konusunda eşleştirme projesi

tamamlanmıştır.

Bunlara ilaveten;

• Teknolojik altyapının AB IT sistemlerine entegrasyonuna yönelik olarak yenilenmesi,
• İstanbul’da AB’ye uyumlu Bölgesel Gümrük Laboratuvarı tesis edilmesi,
• Kaçakçılık ve terörizm ile mücadele amacıyla Van-Kapıköy Gümrük Kapısına tren tarama sistemi kurulması,
• Alman ve İtalyan Gümrük İdareleri ile “Sonradan Kontrol, Eğitim, Avrupa Birliği Entegre Tarife Sisteminin Adaptasyonu (ITMS),
• AB’nin Yeni Bilgisayarlı Transit Sisteminin Adaptasyonu (NCTS) ve idari kapasitenin geliştirilmesi” konularında başlatılan eşleştirme projeleri de

devam etmektedir.

Ayrıca Gümrük idaremiz; 2009 yılı proje paketi için uluslararası hile ve kaçakçılıkla mücadele başta olmak üzere, risk analizi temelli kontrol mekanizmasının güçlendirilmesini de içeren 16,6 Milyon Euro’luk proje üretmiş olup, bu projelerle ilgili AB’nin ön kabulü gerçekleşmiştir.


Sayın Başkan,
Değerli Üyeler,

Rusya Gümrük İdaresi tarafından 2008 yılı Ağustos ayında başlatılan ülkemiz araç ve ürünlerinin Rus gümrüklerinde uzun süreli beklemelere maruz kalmasına yol açan % 100 gümrük kontrolü uygulamasının ortadan kaldırılması için hem siyasi hem de teknik düzeyde yoğun görüşmeler yapılmıştır. Bu görüşmeler neticesinde söz konusu uygulama, Gümrük Müsteşarlığımız ile Rus Gümrük İdaresi arasında imzalanan bir Mutabakat Zaptı çerçevesinde 17 Ağustos 2009 tarihi itibariyle kaldırılmış ve böylelikle dış ticaret erbabımızın Rusya’ya yaptığı ihracatta yaşadığı güçlükler giderilmiştir.

Ayrıca, Rusya ile yapılan ticarette Basitleştirilmiş Gümrük Hattı adıyla bir sistem oluşturulmuş ve firmalarımızın gönüllülük esasına göre katılacağı bu sistem, gümrük işlemlerinin basitleştirilmesi ve sınır geçişlerinin kolaylaştırılması yoluyla ticaretin önündeki engelleri büyük ölçüde ortadan kaldıran bir uygulama olarak dış ticaret erbabımızın hizmetine sunulmuştur.

Diğer taraftan, Gümrük Müsteşarlığımız inisiyatifinde 2008 yılının Ekim ayında “İpek Yolu Gümrük İdareleri İşbirliği Girişimi” başlatılmıştır. Japonya’dan Türkiye’ye uzanan rotadaki bu girişimle, gümrük işlemlerinin basitleştirilmesi, sınırlarda bekleme zamanlarının ve maliyetlerinin azaltılması, bölgede gümrük işlemlerinin uyumlulaştırılması konusunda bölge ülkelerinin gümrük idarelerinin yanı sıra birçok uluslararası kuruluşla işbirliği yürütülmektedir. Bu girişim sayesinde, tarihi ipek yolunun hızlı ve düşük maliyetli ancak daha güvenli mal sevkiyatlarının gerçekleştirilebildiği bir ulaşım rotası olarak ticaret erbabı için yeniden bir cazibe merkezi haline gelmesi hedeflenmektedir.


Sayın Başkan,
Değerli Üyeler,

Müsteşarlığımızda yüksek nitelikli, değişikliğe ve gelişime açık, uzmanlık esasına dayalı, yabancı dil bilen ve bilgi teknolojisinden yararlanan Personel istihdam anlayışı esas alınarak, 8774 personel ile hizmette kalitenin yükseltilmesine çalışılmaktadır.

Mevcut personelimizin % 70 i Üniversite mezunu olup, 242 si kariyer denetim meslek grubunda ve 223 ü ise kariyer uzman meslek grubunda bulunmaktadır.

Nitelikli personel ihtiyacının karşılanabilmesi amacıyla 2009 yılı içerisinde 237’ si Gümrük Muhafaza Memuru, 222’ si Gümrük Muayene Memuru ve 127’si diğer gruplarda olmak üzere toplam 586 personel açıktan atama ile göreve başlamış olmasına karşın; 334’ ü emekli, 77’ si başka kuruma nakil, 70’ i istifa, 20’ si göreve son verme ve 8’ i ölüm olmak üzere 509 personel de Kurumumuzdan ayrılmıştır. Yılsonuna kadar 216 personel daha açıktan atama yolu ile göreve başlayacaktır.

Öte yandan, Müsteşarlığımıza ihdas edilen 10 adet yurtdışı gümrük müşavirliği kadrosuna istinaden;

AB Nezdinde Türkiye Daimi Temsilciliği (Brüksel), ile Brüksel, Washington, Moskova, Kahire, Berlin ve Bakü Büyükelçiliklerimiz nezdinde olmak üzere toplam 7 yerde Müsteşarlığımız yurtdışı kadrosuna atamalar yapılmış olup müşavirlerimiz Kasım 2009 itibarıyla hizmet vermeye başlamışlardır.

AB uyum süreci kapsamında ise, mevzuat, idari kapasite, bilgi işlem teknolojisi alanındaki çalışmalarımız bu yıl da sürdürülmüştür. 14 Ekim 2009 tarihinde açıklanan Avrupa Komisyonu 2009 İlerleme Raporunda, Gümrük Müsteşarlığı’nın Topluluk gümrük mevzuatına, AB’nin bilgi teknolojisi sistemine bağlantı ve idari kapasite alanlarında uyum düzeyini yükselttiği belirtilmiştir.


Sayın Başkan
Değerli Üyeler,

Gümrük idaresinin en önemli misyonlarından biride kaçakçılık, yolsuzluk ve yasadışı ticaretle mücadeledir.

Günümüzde, bir taraftan ülkeler arasındaki dış ticaret hacmi yükselmekte, diğer taraftan hızla küreselleşen olgular nedeniyle organize suç, terör ve kaçakçılık faaliyetleri ülke sınırlarını aşmakta, ticari eşya kaçakçılığının yanı sıra, uyuşturucu madde, silah, nükleer madde gibi illegal ticaretin boyutları ve yasal ticaret içinde kamufle olma çabaları artmaktadır.

Ancak modern bir anlayışla hareket eden Gümrük Müsteşarlığı, yetişmiş uzman personel, uygun hukuki ve fiziki alt yapı ve teknik destekle, başta uyuşturucu ve madde kaçakçılığı olmak üzere her türlü yasa dışı eşya, insan, araç trafiğinin izlenmesi ve önlenmesine yönelik olarak gümrük kapılarının teknolojinin sağladığı modern imkânlarla donatılması ve her bakımdan sağlıklı bir altyapıya kavuşturulması konusunda çalışmalara hız vermiştir.

Kaçakçılıkla etkin olarak mücadele edilmesi ve ihbarda bulunmak isteyen vatandaşlara kolaylık sağlaması amacıyla, 7 gün 24 saat süresince her türlü ulusal ve uluslararası kaçakçılık ihbarı alabilecek olan “Alo 136 Kaçak İhbar Hattı” kurularak uygulamaya başlamıştır.

Kaçak akaryakıtla mücadele kapsamında Ankara ili civarında eş zamanlı olarak yapılan operasyonlarda yaklaşık 100 ton kaçak akaryakıt ile yer altına gizlenmiş uzaktan kumanda ile kontrol edilebilen ve istenildiğinde yasal akaryakıtın istenildiğinde kaçak akaryakıtın pompalanabildiği düzeneklere sahip 14 adet gizli tank ele geçirilmiştir.

Yine 2009 yılında yapılan operasyonlar ve yürütülen çalışmalar neticesinde Gürbulak Sınır Kapısında yakalanan 331 kg likit eroin Türkiye’de bir ilki oluşturmaktadır.

Kaçakçılıkla mücadele faaliyetleri çerçevesinde yapılan operasyonlar ve yürütülen çalışmalar neticesinde Eylül 2009 itibariyle;

135,3 milyon TL değerinde uyuşturucu, 20 milyon TL değerinde araç, 13,7 milyon TL değerinde akaryakıt, 5,3 milyon TL değerinde elektronik, 5,7 milyon TL değerinde tekel, 147,3 milyon TL değerinde çeşitli ticari eşya olmak üzere toplam 327,3 milyon TL değerinde kaçak yakalaması gerçekleştirilmiştir.

2010 yılı bütçesinin 286,5 milyon TL olduğu göz önüne alındığında yakalama performansının boyutu daha iyi anlaşılmaktadır.


Sayın Başkan,
Plan ve Bütçe Komisyonunun Sayın Üyeleri,
Kamu Kurum ve Kuruluşlarımızın Değerli Temsilcileri,
Kıymetli Basın Mensupları,

Müsteşarlığın 2010 Yılı Bütçe Tasarısının Yüce Komisyonunuzun değerli katkıları ile en iyi şekli alacağına inanıyor, Ülkemiz için hayırlı olmasını diliyorum.