Uluslar arası iş dünyasının sürekli gelişen ve değişen ortamı, artan dış ticaret hacmi, çağdaş ve dinamik bir organizasyonu gerekli kılmaktadır. Türkiye'nin dünyaya açılan yüzü olan kara gümrük kapılarının günümüz şartlarına ve hizmet akışına göre yeniden düzenlenerek, çağdaş bir yapıya kavuşturulması, sınır kapılarının imajının değiştirilmesi ve ülkemizin tanıtımına katkıda bulunmak için yoğun çaba harcanmaktadır.

Yap-İşlet-Devret modeliyle gümrük kapılarımızı yeniliyoruz.

Bu doğrultuda, her yıl milyonlarca dolarlık dış ticaret işlemlerinin gerçekleştiği, milyonlarca turistin ve aracın giriş-çıkış yaptığı sınır kapılarımız, kamu-özel sektör işbirliğinin en güzel örneklerinden birini oluşturan, Yap-İşlet-Devret modeliyle yenilenmektedir.

Yenileme kapsamında; idari ve ticari binalar, giriş-çıkış kontrol üniteleri, arama hangarları, kaçak eşya depoları, peronlar, kantarlar, sosyal tesisler, TIR park alanları inşa edilmiştir. X-ray araç tarama sistemleri, kartlı geçiş sistemleri, kapalı devre kamera ve güvenlik sistemleri en modern halleriyle uygulanmıştır.

Sınır kapılarındaki verimliliği arttırarak dış ticaretin gelişmesine katkı sağlayan bu uygulama ile sınır kapılarında saatler süren beklemeler dakikalara inmiş ve kilometreleri bulan araç kuyruklarının önüne geçilmiştir. Araç ve yolcu geçiş süreleri dört kat hızlanmış olup, yılda yaklaşık 3,5 milyon araca ve 10 milyonun üzerinde yolcuya hizmet verilmektedir. Bu projelerin temel hedefleri gümrük kapılarında;

• Trafik akışının rahatlatılması ve hızlandırılması,
• Gümrük işlem sürelerinin hızlandırılması,
• Uluslar arası standartlarda hizmet sunulması,
• Sınır kapılarının imajının pozitif yönde değiştirilmesi ve
• ülkemizin tanıtımıdır.

Modernizasyonla birlikte sağlanan teknik imkânlar, yasadışı mal ve insan kaçakçılığıyla etkin bir mücadele imkânı verecektir.

Gümrük kapılarında Yap-İşlet-Devret modelinin uygulanması yönünde 2001 yılında başlayan çalışmalar kapsamında, 18 kara sınır kapısı ve 1 adet iç gümrük idaresine ait tesis olmak üzere toplam 19 adet tesisin yeniden yapılandırılması konusunda Yüksek Planlama Kurulundan (YPK) yetki kararı alınmıştır.

Yunanistan sınırında bulunan İPSALA, İran sınırında bulunan GÜRBULAK, Irak sınırında bulunan HABUR, Suriye sınırında bulunan CİLVEGÖZÜ, Gürcistan Sınırında bulunan SARP ve Bulgaristan sınırında bulunan KAPIKULE ve HAMZABEYLİ Gümrük Sınır Tesisleri Yap-İşlet-Devret modeli kapsamında TOBB tarafından yenilenmiştir.

Yap-İşlet-Devret modeli ile yenilenen 7 kara sınır kapımız Devlete yük getirmeksizin TOBB tarafından toplam 217.608.814.-TL bedel ile yenilenmiştir.

• Kapıkule Sınır Kapısı, Türkiye'nin Bulgaristan'a ve bu yolla tüm Avrupa'ya açılan kapısı olup, Dünya'nın ikinci en yoğun ve Avrupa'nın ise en yoğun sınır kapısı konumundadır.
  
  Türkiye'nin de en işlek sınır kapısı olan Kapıkule, Avrupa ile gerçekleştirilen tüm ihracat ve ithalatın sağlandığı kapı olması nedeniyle ülke ekonomisinde önemli bir rol oynamaktadır. Daha modern, daha verimli, yolcu ve araç geçişlerinin daha etkin olduğu bir Kapıkule, ekonominin ritmini de arttıracaktır.
• Habur Sınır Kapısı, Türkiye'nin Irak'a açılan kapısı olup, 13 Temmuz 2006 tarihinde hizmete girmiştir. Ortadoğu'nun, Türkiye üzerinden Avrupa ile ticaret ağının en önemli parçası olan Habur Sınır Kapısı, yeni ve modern yüzü, kaliteli işletme anlayışı ile yörenin kalkınma sürecini daha da hızlandırmakta, halkın yaşam kalitesinin artmasına destek olmaktadır.
• Türkiye'nin Suriye'ye açılan kapısı olan Cilvegözü Sınır Kapısı'nın, modernizasyonu 10 ay gibi kısa bir sürede tamamlanmıştır. 9 Aralık 2007 tarihinde hizmete açılan Cilvegözü Sınır Kapısı, faaliyetlerini etkin bir şekilde sürdürmektedir.
  
  Türkiye ve Suriye hükümetlerinin karşılıklı mutabakata varması sonucu 2009 yılının Eylül ayında kalkan vize uygulaması ile birlikte geçiş yapan yolcu ve araç sayısı artış göstermektedir
• Bulgaristan'ın tam üyeliğe kabulü ile Avrupa Birliği'ne komşu hale gelen Hamzabeyli Sınır Kapısı'nın yolcu ve araç geçiş kapasitesinin artırılması bir zorunluluk halini almıştır. Bu kapsamda, modernizasyon öncesinde Hamzabeyli Sınır Kapısı'nda yıllık yaklaşık 220.000 araç ve 350.000 yolcuya hizmet verilirken, modernizasyonun tamamlanmasıyla birlikte 500.000 araç ve 1.500.000 yolcuya hizmet verilebilir hale gelinmiştir.
• Sarp Sınır Kapısı, Türkiye'nin Gürcistan'a açılan kapısıdır. Gürcistan'ın büyüyen ekonomisi ve buna bağlı olarak gelişen ticari ilişkiler çerçevesinde ve Asya ile Avrupa arasındaki mal taşımacılığının bu yol üzerinden sağlanacak olması nedenleriyle, bu yoğunluğu karşılayabilecek kapasiteye sahip bir Sınır Kapısı tasarlanmış ve inşası yaklaşık bir yıl gibi bir sürede tamamlanmıştır 23 Mart 2008 tarihinde temel atma töreni gerçekleştirilen Sarp Sınır Kapısı'nın, 5 Mart 2009 tarihinde açılışı yapılmıştır. Yenilenen Sarp Sınır Kapısı, inşası tamamlanan Karadeniz Sahil Yolu da göz önüne alındığında, yörenin kalkınması ve ülke ekonomisine katkısı açısından önemli bir rol oynamaktadır.
• Ağrı'nın Doğubayazıt ilçesinde bulunan, doğudan yurda girişin ilk basamağı, aynı zamanda Türkiye topraklarının son durak yeri olduğu için her devirde önemli bir gümrük merkezi ve kara taşımacılığı için vazgeçilmez sınır kapılarından olan Gürbulak Sınır Kapısı'nın 29 Mayıs 2003 tarihinde açılışı yapılmıştır. İran sınır ticareti ile Gürbulak'taki ithalat ve ihracat trafiği gün geçtikçe artmaktadır.

Ayrıca, öncelikle Nusaybin olmak üzere Dilucu, Esendere, Akçakale, Öncüpınar, Kargamış, Yayladağı, Dereköy, Pazarkule ve Türkgözü, Ali Rıza Efendi, Halkalı Gümrük Müdürlüklerinin yenilenmesi çalışmaları devam etmektedir.

Hedefimiz tüm sınır kapılarımızı modernize etmektir.

Böylece bütçeye yük olmaksızın fiziki ve teknik altyapısı yenilenen gümrük kapılarımız aracılığıyla; bir yandan dış ticaretin daha hızlı ve sorunsuz bir şekilde gerçekleştirilmesi, diğer yandan yasa dışı ticaretin engellenmesi için çaba sarf eden, AB standartlarında hizmet veren, yeni nesil bir gümrük idaresi oluşturmayı hedeflemekteyiz.

Komşu Ülkelerle Kara Hudut Kapılarının Ortak Kullanımı

Kara hudut kapılarının ortak kullanımı ile;

• Aynı yolcu, taşıt ve eşyaya ilişkin olarak hem çıkış hem de giriş ülkesinde yapılan veri girişi ve kontrollerin, tekrara yer verilmeden yapılması nedeniyle hudut geçişlerinde harcanan zamanın azaltılması,
• Kara hudut kapılarının inşa edilmesi ile veri girişi ve kontrole ilişkin teçhizat ve personelin söz konusu anlayışa göre belirlenmesi nedeniyle maliyetlerin düşürülmesi,
• Gümrük prosedürleri ve belgeleri açısından, komşu ülkelerdeki mevzuat ve uygulamaların ülkemiz uygulamaları ile uyumlaştırılması,

hedeflenmektedir.

Tek Gümrük, Tek Kapı, İki Gümrük İdaresi

Bu çerçevede, Gürcistan, Suriye, İran, Irak, Nahcivan ve Yunanistan ile kara sınır kapılarının ortak kullanımına ilişkin çalışmalar başlatılmıştır.

Gürcistan ile Sarp- Sarpi ile Çıldır/Aktaş-Kartsakhi Kara Hudut Kapılarının, Suriye ile Nusaybin ve Kamışlı Kara Hudut Kapılarının, İran ile Esendere-Sero Kara Hudut Kapılarının ortak kullanımı için çalışmalar başlatılmıştır.

Ayrıca İran ile Dilucu-Maku ve Kapıköy-Razi'de yeni kara hudut kapıları açılması, açılacak bu yeni kapılarında ortak kullanılması ile Salmas Kuzerec-Gelincik sınır ticaret merkezinin açılması planlanmaktadır.

Irak ile Ovaköy mevkiinde, yeni bir kara hudut kapısı açılması yönünde ön çalışmalar yapılmış olup, söz konusu kapının ortak kullanıma konu olabileceği değerlendirilmektedir.

Nahcivan ile Dilucu-Sederek kara hudut kapısının ortak kullanımı önerilmiş ve olumlu cevap alınmış olup, müzakere için Nahcivan tarafının tarih önerisi beklenmektedir.

Yunanistan ile Eskiköy-Mikrohasi kara hudut kapısının yeniden açılması ile kara hudut kapılarının ortak kullanımı karşı tarafa önerilmiş olup, Avrupa Komisyon görüşü çerçevesinde değerlendirilecektir.